İş ve Sosyal Güvenlik Hukuku
Türk Borçlar Kanunu altında incelenen davalar ve dosyalar
İş ve Sosyal Güvenlik Hukuku
İş ve Sosyal Güvenlik Hukuku Nedir
İş ve Sosyal Güvenlik Hukuku, çalışma hayatını ve bu hayatın tarafları olan işçi, işveren ve devlet arasındaki ilişkileri düzenleyen hukuk dalıdır. İş Hukuku, iş sözleşmesine dayalı olarak çalışan işçiler ile işverenler arasındaki hak ve borçları konu alırken; Sosyal Güvenlik Hukuku, kişilerin çalışma süresi boyunca ve sonrasında karşılaşabilecekleri risklere karşı korunmasını amaçlar. Bu alanın temel amacı, çalışma barışını sağlamak ve sosyal adaleti güvence altına almaktır.
İş Hukuku kapsamında iş sözleşmesinin kurulması, devamı ve sona ermesi, ücret, fazla mesai, yıllık izin, kıdem ve ihbar tazminatları, iş güvencesi, işe iade davaları ve iş kazaları gibi konular düzenlenir. Sosyal Güvenlik Hukuku ise sigortalılık, primler, emeklilik, işsizlik sigortası, iş kazası ve meslek hastalıkları, malullük ve ölüm aylıkları gibi sosyal risklere karşı sağlanan hakları kapsar. Bu iki alan birlikte ele alındığında, çalışanların hem aktif çalışma hayatında hem de çalışma gücünü kaybettikleri dönemlerde korunmasını sağlayan bütüncül bir hukuk dalı ortaya çıkar.
İş ve Sosyal Güvenlik Avukatı Hangi Tür Davalara Bakar
İş ve Sosyal Güvenlik Avukatı, çalışma hayatından ve sosyal güvenlik ilişkilerinden kaynaklanan uyuşmazlıkların çözümünde görev alır. Hem işçi hem de işveren tarafı adına hukuki süreçleri yürütür ve hak kayıplarının önlenmesini amaçlar.
İş hukuku kapsamında; işe iade davaları, kıdem ve ihbar tazminatı davaları, fazla mesai, ücret, yıllık izin ve hafta tatili alacakları, haksız fesih ve kötü niyet tazminatı taleplerine ilişkin davalara bakar. Ayrıca iş kazası ve meslek hastalığından kaynaklanan maddi ve manevi tazminat davaları da bu alanın önemli bir bölümünü oluşturur.
Sosyal güvenlik hukuku alanında ise hizmet tespit davaları, sigortasız çalışma, eksik prim bildirimi, emeklilik uyuşmazlıkları, malullük ve ölüm aylığına ilişkin davalar ile SGK işlemlerine karşı açılan iptal davaları iş ve sosyal güvenlik avukatının ilgilendiği davalar arasındadır.
Bunlara ek olarak iş ve sosyal güvenlik avukatı, arabuluculuk süreçleri, idari para cezalarına itirazlar ve iş müfettişi raporlarından doğan uyuşmazlıklar konusunda da hukuki destek sağlar. Bu sayede çalışma hayatına ilişkin uyuşmazlıkların yasal ve etkin şekilde çözülmesine katkı sunar.
Arme Hukuk Bürosu’nun İş ve Sosyal Güvenlik Hukuku Alanındaki Yaklaşımı
ARME Hukuk Bürosu olarak iş ve sosyal güvenlik davalarında, çalışma hayatının hassas dengelerini gözeten, hak temelli ve çözüm odaklı bir yaklaşım benimsiyoruz. İşçi ve işveren arasındaki uyuşmazlıklarda her dosyayı somut olayın özelliklerine göre değerlendiriyor, mevzuat ve güncel yargı kararları ışığında stratejimizi belirliyoruz. Arabuluculuk sürecinden dava aşamasına kadar tüm süreci titizlikle yürütüyor, sürelere ve usul kurallarına azami özen göstererek müvekkillerimizin hak kaybı yaşamadan, etkin ve sürdürülebilir sonuçlara ulaşmasını hedefliyoruz.
İşçi Alacakları
İşçilik alacakları ya da diğer adıyla işçi alacakları, işçinin iş sözleşmesinden ve iş kanunundan doğan, işverenden talep edebileceği parasal hakları ifade eder. Bu alacaklar, iş sözleşmesinin devamı sırasında doğabileceği gibi, sözleşmenin sona ermesiyle birlikte de gündeme gelebilir. İşçi alacakları, işçinin emeğinin karşılığını güvence altına alan temel haklar arasında yer alır.
İşçi alacak kalemleri başlıca şu şekilde sıralanır:
Ücret alacağı, işçinin yaptığı iş karşılığında hak kazandığı temel ödemedir. Fazla mesai alacağı, haftalık yasal çalışma süresinin üzerinde yapılan çalışmalar için ödenir. Hafta tatili ve ulusal bayram ile genel tatil alacakları, işçinin dinlenme ve resmi tatil günlerinde çalışması hâlinde doğar. Yıllık ücretli izin alacağı, kullanılmayan izin günlerine karşılık ödenmesi gereken ücreti kapsar.
Bunların yanında kıdem tazminatı, belirli şartların gerçekleşmesi hâlinde iş sözleşmesinin sona ermesiyle işçiye ödenen tazminattır. İhbar tazminatı, iş sözleşmesinin bildirim sürelerine uyulmadan feshedilmesi durumunda gündeme gelir. Ayrıca prim, ikramiye, yol ve yemek ücreti gibi sözleşmeden veya işyeri uygulamasından kaynaklanan ödemeler de işçi alacakları kapsamındadır. İş kazası veya meslek hastalığı hâlinde doğan maddi haklar da işçilik alacaklarıyla birlikte talep edilebilir.
6331 Sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu
İş ve Sosyal Güvenlik Hukuku içinde önemli bir yer tutan İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu (İSG Kanunu), işyerlerinde çalışanların sağlıklı ve güvenli bir ortamda çalışmasını sağlamak amacıyla düzenlenen özel bir hukuk normudur. Türkiye’de bu alanın temel mevzuatı, 6331 sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu’dur ve 30/06/2012 tarihli Resmî Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe girmiştir. Bu kanun; işveren ve çalışanların görev, yetki, sorumluluk, hak ve yükümlülüklerini belirleyerek işyerlerinde iş kazaları ve meslek hastalıklarının önlenmesini hedefler.
6331 sayılı kanun, kamu ve özel sektörde faaliyet gösteren tüm işyerleri ile bu işyerlerinde çalışan herkesi kapsar; çırak ve stajyerler de dâhil olmak üzere, çalışan statüsü ayırt edilmeksizin uygulanır. Kanunun kapsamındaki işverenler, işyerlerinde risk değerlendirmesi yapmak, gerekli koruyucu tedbirleri almak, eğitim ve bilgilendirme faaliyetlerini yürütmek gibi bir dizi yükümlülüğe sahiptir.
İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu’nun uygulamasında Türkiye’de İş Sağlığı ve Güvenliği Genel Müdürlüğü de rol oynar; bu kurum, iş sağlığı ve güvenliği ile ilgili inceleme, araştırma ve politika çalışmalarını planlamak ve yürütmekle görevlidir.
Kaynak:
https://www.csgb.gov.tr/sikca-sorulan-sorular/is-sagligi-ve-guvenligi-genel-mudurlugu/
Kıdem Tazminatı ve Kıdem Tazminatı Alma Şartları
Kıdem tazminatı, işçinin aynı işveren yanında belirli koşullar gerçekleştiğinde iş sözleşmesinin sona ermesiyle beraber alabileceği maddi haktır. Bu hak, işçinin hizmet süresinin karşılığı olarak ödenir ve çalışma yaşamında iş güvencesi ve sürekliliğinin korunması amacıyla düzenlenmiştir.
Kıdem Tazminatı Nedir?
Kıdem tazminatı, bir işçinin en az bir yıl aynı işveren nezdinde çalışması ve iş sözleşmesinin kanunda öngörülen hallerle sona ermesi durumunda, çalıştığı her bir tam yıl için 30 günlük brüt ücret tutarında bir ödeme olarak belirlenen işçi alacağıdır. Bu hak, İş Kanunu’nun ilgili maddeleri uyarınca düzenlenmiş olup, çalışanın hizmetine bir karşılıktır.
Kıdem Tazminatı Alma Şartları Nelerdir?
Kıdem tazminatına hak kazanmak için aşağıdaki üç temel şartın bulunması gereklidir:
İş Kanunu Kapsamında Çalışmak: Kıdem tazminatı alabilmek için kişi, 4857 sayılı İş Kanunu kapsamındaki bir iş sözleşmesi ile çalışıyor olmalıdır. Bazı işler ve iş ilişkileri İş Kanunu kapsamı dışında bırakılabilir; bu durumda kıdem tazminatı hakkı doğmaz.
En Az Bir Yıllık Kıdem Süresi: İşçi, aynı işveren nezdinde en az bir yıl süreyle çalışmış olmalıdır. Bu süre, yıllık izin günleri ve benzeri haklar dahil edilerek hesaplanır.
İş Sözleşmesinin Kıdem Tazminatına Hak Kazandıran Nedenle Sona Ermesi:
Kıdem tazminatı aşağıdaki hallerde ödenir: • İşveren tarafından iyi niyet ve ahlak
kurallarına aykırılık dışındaki nedenlerle iş sözleşmesinin feshi,
• İşçi tarafından haklı nedenle fesih (sağlık sorunları, işyerindeki şartlar vb.),
• Askerlik görevi nedeniyle işten ayrılma,
• Emeklilik veya yasada belirtilen sigortalılık süresi/primi tamamlanması nedeniyle ayrılma,
• Kadın işçinin evlenmesi sebebiyle kendi isteğiyle ayrılması (evlilik tarihinden itibaren 1 yıl içinde),
• İşçinin ölümü halinde mirasçılarına ödeme.
Bu şartlardan biri gerçekleştiğinde işçi, kıdem tazminatı talep etmeye hak kazanır. Şartların eksik olması veya fesih nedeninin bu hallerden biri olmaması durumunda kıdem tazminatı ödenmez.
Kaynakça:
https://www.csgb.gov.tr/sikca-sorulan-sorular/calisma-genel-mudurlugu/%C4%B1s-kanunu/